SARMs kopen in Nederland: wettelijke status, risico's en wat het onderzoek zegt

Key takeaways

Wat is de wettelijke status van SARMs in Nederland?

SARMs (selectieve androgeenreceptormodulatoren) zijn in Nederland niet geregistreerd als geneesmiddel. Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) mag een geneesmiddel alleen worden afgeleverd als daarvoor een handelsvergunning is verleend, met enkele beperkte uitzonderingen zoals levering op artsenverklaring. Geen enkel SARM beschikt over een handelsvergunning voor de Nederlandse markt, wat betekent dat verkoop of aankoop voor menselijke consumptie in strijd is met de Geneesmiddelenwet.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) waarschuwt sinds 2020 herhaaldelijk voor deze middelen. Volgens de NVWA zijn SARM's verboden, maar desondanks te koop via internet, en populair in het fitness- en bodybuildingcircuit. De autoriteit noemt SARMs experimentele middelen waarvan nog niet duidelijk is of ze geschikt zijn voor gebruik door mensen.

Dat de handel desondanks doorgaat, blijkt uit concrete handhavingsacties. In mei 2025 nam de opsporingsdienst van de NVWA (NVWA-IOD) een grote hoeveelheid SARMs in beslag bij een inval in Utrecht, in het kader van een strafrechtelijk onderzoek naar grootschalige internationale handel in deze middelen. Bij die inval werden kant-en-klare producten en de volledige productie- en verzendinfrastructuur aangetroffen.

Wat toont onderzoek van de Dopingautoriteit over de webwinkelmarkt?

Een analyse van onderzoekers verbonden aan de Dopingautoriteit, in samenwerking met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de opsporingsdienst van de NVWA, beschrijft waarom de handhaving lastig is. De precieze status van deze middelen is door hun experimentele karakter nog onduidelijk, waardoor de meeste overheden wereldwijd nog niet krachtig tegen de handel optreden, ook al is het verkopen van deze ongeteste farmacologische stoffen als supplement wel degelijk in strijd met de regelgeving, aldus de auteurs.

Dezelfde analyse beschrijft een verkennende scan waarbij enkele tientallen Nederlandstalige webwinkels werden aangetroffen die SARMs verkopen, waarvan een deel zelfs fysieke adressen en Kamer van Koophandelnummers vermeldde. Volgens de onderzoekers zijn de grondstoffen voor deze producten niet afkomstig van de farmaceutische bedrijven die SARMs oorspronkelijk ontwikkelden, maar van Aziatische bulkleveranciers die actief zijn in landen die de mondiale patenten niet erkennen.

De analyse wijst er ook op dat verschillende farmaceutische bedrijven de ontwikkeling van hun eigen SARM-kandidaten hebben stopgezet nadat er zorgwekkende bijwerkingen aan het licht kwamen tijdens klinisch onderzoek. Daarnaast staan SARMs op de dopinglijst en zijn ze verboden in de georganiseerde sport.

Wat is het standpunt van de FDA en het Europees Geneesmiddelenbureau?

In de Verenigde Staten heeft de Food and Drug Administration (FDA) sinds 2017 herhaaldelijk gewaarschuwd voor SARMs in bodybuildingproducten. Naar aanleiding van waarschuwingsbrieven aan meerdere bedrijven stelde de FDA dat bodybuildingproducten die SARMs bevatten niet zijn goedgekeurd door de FDA en gepaard gaan met ernstige veiligheidsrisico's, waaronder een verhoogd risico op hartaanval of beroerte en levensbedreigende reacties zoals leverschade.

In april 2023 herhaalde en actualiseerde de FDA deze waarschuwing, specifiek gericht op tieners en jongvolwassenen die via sociale media met SARMs in aanraking komen. De FDA meldt dat onderzoeken en meldingen aantonen dat SARMs geassocieerd zijn met ernstige of levensbedreigende gezondheidsproblemen, waaronder een verhoogd risico op hartaanval of beroerte, psychose, slaapstoornissen, seksuele disfunctie, leverschade en acuut leverfalen, onvruchtbaarheid, miskraam en testiculaire atrofie. De FDA benadrukt daarbij dat SARMs vaak worden verkocht als voedingssupplement of als product 'uitsluitend voor onderzoeksdoeleinden', maar dat ze desondanks worden beschouwd als niet-goedgekeurde geneesmiddelen.

Een in de peer-reviewed literatuur gepubliceerde review naar bijwerkingen van SARMs bevestigt deze regulatoire status voor zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie: ondanks dat SARMs onderwerp zijn van klinische studies, is geen enkel SARM goedgekeurd door de FDA of het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) voor farmacotherapie. Er bestaat dus geen enkel land waar een SARM als geneesmiddel is geregistreerd voor menselijk gebruik.

Kwaliteit en verontreiniging van producten die online worden verkocht

Onafhankelijk van de juridische status wijzen toezichthouders op kwaliteitsproblemen bij producten uit het illegale circuit. Volgens de NVWA zijn producten in het illegale circuit vaak onbetrouwbaar, bijvoorbeeld omdat er andere stoffen in kunnen zitten dan op het etiket staan, en dat geldt ook voor SARMs.

Het Nederlands Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) van het RIVM registreerde in 2020 de eerste melding van blootstelling aan een SARM, in een rapport dat SARMs beschrijft als een nieuwere vorm van doping die websites vaak aanprijzen als middel met minder bijwerkingen dan anabole steroïden. Deze claim wordt door toezichthouders en de wetenschappelijke literatuur niet onderschreven.

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over de gezondheidsrisico's?

Een systematische review in het Journal of Xenobiotics concludeert dat SARMs niet zijn goedgekeurd door de FDA en dat het verkrijgen van SARMs voor persoonlijk gebruik illegaal is, terwijl het gebruik onder recreatieve sporters juist toeneemt. In de review, die 33 studies analyseerde met in totaal meer dan 2100 deelnemers, werden onder meer 15 gevallen van geneesmiddelgeïnduceerde leverschade (drug-induced liver injury, DILI), een geval van een gescheurde achillespees en een geval van rabdomyolyse gerapporteerd. De auteurs concluderen dat recreatief gebruik van SARMs sterk moet worden afgeraden vanwege deze risico's.

Een andere klinisch-farmacologische review, gepubliceerd in het European Journal of Clinical Pharmacology, bevestigt dat SARMs ondanks hun aanwezigheid in klinische studies niet zijn goedgekeurd door de FDA of de EMA, en dat de FDA meerdere keren heeft gewaarschuwd voor de gezondheidsrisico's, terwijl de langetermijneffecten van blootstelling nog niet volledig in kaart zijn gebracht.

Het NVWA-overzicht van gemelde bijwerkingen bij gebruikers noemt onder meer leverfalen, nierfalen, hoge bloeddruk, haarverlies, huiduitslag, impotentie, agressie en verslechterd zicht. Deze bijwerkingen komen grotendeels overeen met de lijst die de FDA hanteert. LiverTox, een naslagwerk van de National Institutes of Health over geneesmiddelgerelateerde leverschade, documenteert eveneens gevalsbeschrijvingen van ernstige toxiciteit bij combinaties van SARMs, waaronder een geval van acute rabdomyolyse na gecombineerd gebruik van cardarine en ostarine.

Voor geen enkel SARM bestaat op dit moment goedgekeurd langetermijnonderzoek bij gezonde, niet-zieke gebruikers in de doseringen die in het recreatieve circuit worden toegepast. De beschikbare klinische studies zijn doorgaans kortdurend, uitgevoerd bij specifieke patiëntgroepen zoals kankerpatiënten met spierverlies of oudere volwassenen, en gebruikten lagere doseringen dan in illegale producten vaak worden aangetroffen volgens toezichthouders.

Verandert de vermelding "alleen voor onderzoeksdoeleinden" iets aan de status?

Sommige webwinkels vermelden dat hun producten uitsluitend bedoeld zijn voor onderzoeksdoeleinden en niet voor menselijke consumptie. Dit verandert de juridische situatie niet: de FDA stelt expliciet dat SARMs vaak worden verkocht als voedingssupplement of als product dat uitsluitend voor onderzoek is bestemd, maar dat ze niettemin worden beschouwd als niet-goedgekeurde geneesmiddelen. Zodra een product feitelijk door een mens wordt geconsumeerd, valt dat gebruik onder dezelfde risico's en dezelfde regelgeving voor ongeautoriseerde geneesmiddelen als producten die openlijk als supplement worden verkocht.

Frequently asked

References